Ngày 30/6/2026, Bộ Tài chính đã ban hành Thông tư số 87/2026/TT-BTC quy định chi tiết một số nội dung của Luật Thuế thu nhập cá nhân và Nghị định số 253/2026/NĐ-CP của Chính phủ. Thông tư chính thức có hiệu lực từ ngày 01/7/2026, góp phần hoàn thiện hành lang pháp lý nhằm triển khai đồng bộ Luật Thuế thu nhập cá nhân mới, đồng thời hướng dẫn cụ thể nhiều nội dung liên quan đến giảm trừ gia cảnh, hồ sơ người phụ thuộc, trách nhiệm của người nộp thuế và việc xác định thuế đối với một số loại thu nhập đặc thù.

1. 5 nội dung chính đáng chú ý của Thông tư 87/2026/TT-BTC

Theo Thông tư số 87/2026/TT-BTC, hướng dẫn chi tiết một số nội dung của Luật Thuế thu nhập cá nhân số 109/2025/QH15 và Nghị định số 253/2026/NĐ-CP, tập trung vào các nhóm nội dung chính bao gồm:

(1) Nâng mức thu nhập của người phụ thuộc lên không quá 3 triệu đồng/tháng

Theo Điều 3, Thông tư số 87/2026/TT-BTC người phụ thuộc được tính giảm trừ gia cảnh khi:

- Không có thu nhập.

- Hoặc mức thu nhập bình quân tháng trong năm từ tất cả các nguồn thu nhập của người phụ thuộc không vượt quá 03 triệu đồng (trước đó theo Điểm đ, Khoản 1, Điều 9, Thông tư số 111/2013/TT-BTC là không vượt quá 1 triệu đồng).

Việc nâng mức thu nhập xác định người phụ thuộc cho thấy sự điều chỉnh phù hợp với Luật Thuế thu nhập cá nhân mới và phản ánh sát hơn điều kiện thực tế về mức sống, góp phần mở rộng quyền lợi giảm trừ gia cảnh cho người nộp thuế.

(2) Quy định chi tiết hồ sơ xác định người phụ thuộc được giảm trừ gia cảnh

Tại Điều 4, Thông tư 87/2026/TT-BTC hướng dẫn chi tiết hồ sơ xác định người phụ thuộc được giảm trừ gia cảnh theo từng nhóm đối tượng bao gồm: 

1. Hồ sơ xác định người phụ thuộc là con của người nộp thuế; 

2. Hồ sơ xác định người phụ thuộc là vợ hoặc chồng của người nộp thuế; 

3. Hồ sơ xác định người phụ thuộc là cha, mẹ của người nộp thuế; 

4. Hồ sơ xác định người phụ thuộc là cá nhân khác không nơi nương tựa mà người nộp thuế phải trực tiếp nuôi dưỡng; 

5. Hồ sơ xác định người phụ thuộc là người không có khả năng lao động;

6. Trường hợp cá nhân cư trú là người nước ngoài. 

Thông tư 87/2026/TT-BTC lần đầu bổ sung quy định riêng về hồ sơ đối với cá nhân cư trú là người nước ngoài, tạo thuận lợi trong việc chứng minh người phụ thuộc.

Đồng thời, hệ thống hóa toàn bộ hồ sơ theo từng nhóm người phụ thuộc và quy định chi tiết hơn đối với hồ sơ của con, cha mẹ, người không có khả năng lao động và cá nhân khác không nơi nương tựa thay vì quy định rải rác như trước đây.

(3) Bổ sung việc khai thác sử dụng dữ liệu từ các cơ sở dữ liệu quốc gia 

Tại Khoản 9, Điều 4, Thông tư 87/2026/TT-BTC bổ sung việc cơ quan thuế khai thác, sử dụng dữ liệu điện tử để làm căn cứ xác định người phụ thuộc được giảm trừ gia cảnh trên các nền tảng bao gồm:

- Thông tin trong cổng Dịch vụ công Quốc gia; 

- Hệ thống thông tin giải quyết thủ tục hành chính; 

- Thông tin tại cơ sở dữ liệu quốc gia, cơ sở dữ liệu chuyên ngành do cơ quan nhà nước quản lý được chia sẻ, khai thác theo quy định của pháp luật.

Việc đẩy mạnh ứng dụng thông tin điện tử trong quản lý thuế góp phần thay thế phương thức nộp hồ sơ giấy truyền thống, giảm đáng kể số lượng giấy tờ mà người nộp thuế phải chuẩn bị và xuất trình.

Đồng thời, việc khai thác, đối chiếu và chia sẻ dữ liệu điện tử giữa các cơ quan nhà nước giúp rút ngắn thời gian giải quyết thủ tục hành chính, hạn chế tình trạng yêu cầu cung cấp lại những thông tin đã có trong cơ sở dữ liệu quốc gia.

Điều này không chỉ nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước về thuế mà còn tạo điều kiện thuận lợi, giảm chi phí tuân thủ và nâng cao trải nghiệm của người nộp thuế trong quá trình thực hiện nghĩa vụ với ngân sách nhà nước.

(4) Quy định về trách nhiệm của người nộp thuế về thông tin người phụ thuộc

Tại Khoản 6, Điều 4, Thông tư 87/2026/TT-BTC quy định người nộp thuế thực hiện việc đăng ký, thay đổi người phụ thuộc theo quy định của pháp luật về quản lý thuế và tự chịu trách nhiệm trước pháp luật về tính chính xác của việc đăng ký, thay đổi người phụ thuộc, việc kê khai thu nhập của người phụ thuộc. Trường hợp phát hiện kê khai không đúng sẽ bị xử lý theo quy định của pháp luật về quản lý thuế và pháp luật có liên quan

(5) Bổ sung hướng dẫn tính thuế TNCN đối với thu nhập từ chuyển nhượng chứng khoán phái sinh

Thông tư 87/2026/TT-BTC hướng dẫn cụ thể xác định thuế TNCN đối với thu nhập từ chuyển nhượng chứng khoán phái sinh.

Cụ thể:

Đối với chuyển nhượng chứng khoán phái sinh là hợp đồng tương lai (HĐTL), giá chuyển nhượng là giá chuyển nhượng hợp đồng tương lai từng lần. 

Trong đó:

Lưu ý:

- Tỷ lệ ký quỹ ban đầu do Tổng công ty Lưu ký và Bù trừ chứng khoán Việt Nam công bố theo quy định.

- Thời điểm xác định thu nhập tính thuế đối với chứng khoán phái sinh là HĐTL là thời điểm khớp lệnh mua, bán hợp đồng tương lai của nhà đầu tư trên hệ thống giao dịch của Sở Giao dịch chứng khoán hoặc thời điểm hợp đồng tương lai đáo hạn.

Việc bổ sung quy định này giúp thống nhất cách tính thuế đối với loại hình đầu tư đang ngày càng phát triển, đồng thời tạo cơ sở pháp lý rõ ràng cho nhà đầu tư và cơ quan quản lý trong quá trình thực hiện nghĩa vụ thuế.

2. Thông tư 87/2026/TT-BTC thay thế Thông tư 111/2013 từ ngày 01/7/2026

Cụ thể, tại Điều 6, Thông tư 87/2026/TT-BTC quy định hiệu lực thi hành như sau:

(1) Thông tư này có hiệu lực thi hành từ ngày 01/7/ 2026. Các nội dung liên quan đến thu nhập từ kinh doanh, từ tiền lương, tiền công của cá nhân cư trú áp dụng từ kỳ tính thuế năm 2026.

(2) Thông tư này thay thế Thông tư 111/2013/TT-BTC ngày 15/8/2013 của Bộ trưởng Bộ Tài chính hướng dẫn thực hiện Luật Thuế thu nhập cá nhân, Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Thuế thu nhập cá nhân và Nghị định số 65/2013/NĐ-CP của Chính phủ quy định chi tiết một số điều của Luật Thuế thu nhập cá nhân và Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Thuế thu nhập cá nhân.

Như vậy, Thông tư 87/2026/TT-BTC có hiệu lực thi hành từ từ ngày 01/7/2026, chính thức thay thế cho Thông tư 111/2023. Đây là văn bản quan trọng mà cả người lao động, doanh nghiệp và các đơn vị chi trả thu nhập cần sớm cập nhật để thực hiện đúng quy định.

Việc ban hành Thông tư số 87/2026/TT-BTC đánh dấu bước hoàn thiện quan trọng trong hệ thống văn bản hướng dẫn thi hành Luật Thuế thu nhập cá nhân và Nghị định số 253/2026/NĐ-CP.

Với nhiều quy định mới liên quan đến giảm trừ gia cảnh, hồ sơ người phụ thuộc và hướng dẫn xác định thuế đối với các khoản thu nhập đặc thù, Thông tư sẽ tác động trực tiếp đến cả người nộp thuế và doanh nghiệp.

Do đó, các tổ chức chi trả thu nhập và người lao động cần chủ động nghiên cứu, cập nhật và áp dụng đúng các quy định mới từ ngày 01/7/2026 để bảo đảm tuân thủ pháp luật và bảo vệ quyền lợi về thuế của mình.

Thu Hương.