Phương pháp tính thuế TNDN trực tiếp trên doanh thu được áp dụng cho một số nhóm đối tượng doanh nghiệp mang tính đặc thù. Theo phương pháp tính thuế này, số thuế phải nộp được xác định dựa trên doanh thu và tỷ lệ thuế suất tương ứng, thay vì xác định thu nhập tính thuế theo công thức doanh thu trừ chi phí.

1. Căn cứ pháp lý và các phương pháp tính thuế TNDN hiện nay

Năm 2026, phương pháp tính thuế cùng các quy định về thuế thu nhập doanh nghiệp (TNDN) được áp dụng dựa trên các căn cứ pháp lý gồm:

• Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp 2025 (Luật số 67/2025/QH15) có hiệu lực từ ngày 01/10/2025;
• Nghị định 320/2025/NĐ-CP ngày 15/12/2025 của Chính phủ quy định chi tiết một số điều và biện pháp để tổ chức, hướng dẫn thi hành Luật Thuế TNDN;
• Thông tư 20/2026/TT-BTC ngày 12/3/2026 của Bộ Tài chính hướng dẫn chi tiết một số nội dung của Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp và Nghị định 320/2025/NĐ-CP.

Theo quy định tại Luật thuế thu nhập doanh nghiệp 2025 có hiệu lực từ ngày 01/10/2025) có 2 phương pháp tính thuế chủ yếu gồm:

• Phương pháp tính thuế theo thu nhập tính thuế: Số thuế TNDN phải nộp trong kỳ tính thuế được tính bằng thu nhập tính thuế nhân với thuế suất 
• Phương pháp tính thuế theo tỷ lệ % trên doanh thu (phương pháp tính thuế TNDN trực tiếp trên doanh thu): Số thuế TNDN phải nộp được tính theo tỷ lệ % trên doanh thu tính thuế phát sinh tại Việt Nam => Đây chính là phương pháp tính thuế TNDN trực tiếp trên doanh thu.

Phương pháp tính thuế TNDN trực tiếp trên doanh thu được áp dụng cho những trường hợp pháp luật quy định, không phải là phương pháp tính thuế chung cho mọi doanh nghiệp.

2. Đối tượng áp dụng phương pháp tính thuế TNDN trực tiếp trên doanh thu

Căn cứ theo Điều 11, Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp 2025 và Điều 12, Nghị định 320/2025/NĐ-CP quy định một số trường hợp thuế TNDN được tính theo tỷ lệ % trên doanh thu phát sinh tại Việt Nam bao gồm đối tượng doanh nghiệp nước ngoài, nhiều doanh nghiệp có tổng doanh thu năm không quá 3 tỷ đồng, các hợp tác xã, liên hợp tác xã, và các đơn vị sự nghiệp.

2.1. Doanh nghiệp nước ngoài

Căn cứ theo Khoản 3, Điều 12, Nghị định 320/2025/NĐ-CP áp dụng phương pháp tính thuế TNDN trực tiếp trên doanh thu đối với doanh nghiệp nước ngoài có thu nhập chịu thuế phát sinh tại Việt Nam, cụ thể:

• Doanh nghiệp nước ngoài có cơ sở thường trú tại Việt Nam nộp thuế đối với thu nhập chịu thuế phát sinh tại Việt Nam mà khoản thu nhập này không liên quan đến hoạt động của cơ sở thường trú (1);
• Doanh nghiệp nước ngoài không có cơ sở thường trú tại Việt Nam, nộp thuế đối với thu nhập chịu thuế phát sinh tại Việt Nam (2);
• Doanh nghiệp nước ngoài có cơ sở thường trú tại Việt Nam (không bao gồm (1) và (2)) cung cấp hàng hóa, dịch vụ tại Việt Nam theo các hình thức kinh doanh thương mại điện tử, kinh doanh trên nền tảng số nộp thuế đối với thu nhập chịu thuế phát sinh tại Việt Nam.

2.2. Doanh nghiệp có doanh thu không quá 3 tỷ đồng nhưng không xác định được chi phí, thu nhập

Theo quy định tại Khoản 4, Điều 12, Nghị định 320/2025/NĐ-CP, áp dụng phương pháp tính thuế TNDN trực tiếp trên doanh thu đối với doanh nghiệp có tổng doanh thu năm không quá 3 tỷ đồng nhưng không xác định được chi phí, thu nhập của hoạt động sản xuất, kinh doanh.

2.3. Hợp tác xã, liên hiệp hợp tác xã, đơn vị sự nghiệp và tổ chức khác

Căn cứ theo Khoản 5, Điều 12, Nghị định 320/2025/NĐ-CP áp dụng phương pháp tính thuế TNDN trực tiếp trên doanh thu đối với các đối tượng đối tượng bao gồm:

• Hợp tác xã, liên hiệp hợp tác xã được thành lập theo quy định của Luật Hợp tác xã.
• Đơn vị sự nghiệp và tổ chức khác.

Điều kiện: Các đối tượng này, có hoạt động sản xuất, kinh doanh hàng hoá, dịch vụ, có thu nhập chịu thuế TNDN mà hạch toán được doanh thu nhưng không xác định được chi phí, thu nhập của hoạt động sản xuất, kinh doanh.

3. Cách tính thuế TNDN trực tiếp trên doanh thu

Công thức tính thuế TNDN trực tiếp trên doanh thu:

Thuế TNDN phải nộp = Doanh thu tính thuế × Tỷ lệ %

Trong đó:

Doanh thu tính thuế: là toàn bộ tiền bán hàng, tiền gia công, tiền cung ứng dịch vụ kể cả trợ giá, phụ thu, phụ trội mà doanh nghiệp được hưởng, không phân biệt đã thu được tiền hay chưa thu được tiền.

• Đối với doanh nghiệp kê khai, nộp thuế giá trị gia tăng theo phương pháp khấu trừ thuế thì doanh thu tính thuế TNDN là doanh thu không có thuế giá trị gia tăng;
• Đối với doanh nghiệp kê khai, nộp thuế giá trị gia tăng theo phương pháp trực tiếp trên giá trị gia tăng thì doanh thu tính thuế TNDN bao gồm cả thuế giá trị gia tăng.

Tỷ lệ %: được xác định theo hướng dẫn tại Khoản 3 và Khoản 4, Khoản 5, Điều 12 của Nghị định 320/2025/NĐ-CP.

3.1. Cách tính đối với doanh nghiệp nước ngoài

Đối với doanh nghiệp nước ngoài kê khai nộp thuế TNDN theo tỷ lệ % trên doanh thu bán hàng hoá, dịch vụ, cách tính thuế TNDN cụ thể như sau:

Thuế TNDN phải nộp = Doanh thu tính thuế × Tỷ lệ %

Trong đó,  tỷ lệ % trên doanh thu áp dụng đối với doanh nghiệp nước ngoài được quy định như sau:

Lưu ý:

Doanh nghiệp nước ngoài không phải nộp thuế TNDN đối với các trường hợp gồm:

• Bán hàng hóa là nguyên liệu, vật tư, linh kiện tại kho ngoại quan, khu phi thuế quan để nhập khẩu vào Việt Nam phục vụ sản xuất hàng xuất khẩu, gia công hàng xuất khẩu theo hợp đồng,
• Các doanh nghiệp nước ngoài chỉ định doanh nghiệp chế xuất giao hàng hóa là nguyên liệu, vật tư, linh kiện cho doanh nghiệp chế xuất khác để phục vụ sản xuất hàng xuất khẩu, gia công hàng xuất khẩu theo hợp đồng công hàng xuất khẩu.

3.2. Cách tính thuế đối với doanh nghiệp có doanh thu không quá 3 tỷ đồng

Doanh nghiệp có tổng doanh thu năm không quá 03 tỷ đồng và không xác định được chi phí, thu nhập của hoạt động sản xuất, kinh doanh thì kê khai nộp thuế TNDN theo tỷ lệ phần trăm (%) trên doanh thu bán hàng hoá, dịch vụ, cụ thể như sau:

Thuế TNDN phải nộp = Doanh thu tính thuế × Tỷ lệ %

Trong đó tỷ lệ % tính thuế TNDN được quy định như sau:

3.3. Cách tính thuế đối với hợp tác xã, liên hiệp hợp tác xã, đơn vị sự nghiệp và tổ chức khác

Theo quy định tại Khoản 5, Điều 12, Nghị định 320/2025/NĐ-CP hợp tác xã, liên hiệp hợp tác xã, đơn vị sự nghiệp và tổ chức khác thuộc đối tượng tính thuế TNDN theo tỷ lệ phần trăm (%) trên doanh thu bán hàng hoá, dịch vụ thì xác định mức thuế TNDN phải nộp như sau:

Thuế TNDN phải nộp = Doanh thu tính thuế × Tỷ lệ %

Trong đó  tỷ lệ % tính thuế TNDN được quy định như sau:

Như vậy, phương pháp tính thuế TNDN trực tiếp trên doanh thu giúp đơn giản hóa việc xác định số thuế phải nộp đối với các trường hợp thuộc diện áp dụng. Tuy nhiên, doanh nghiệp cần xác định đúng đối tượng, doanh thu tính thuế và tỷ lệ thuế tương ứng để kê khai, nộp thuế chính xác và tuân thủ quy định pháp luật.

Thu Hương.