Hiện nay, có nhiều đơn vị đặc biệt các doanh nghiệp nhỏ, hộ kinh doanh còn băn khoăn về cách hạch toán khoản lệ phí này sao cho đúng chuẩn, theo quy định kế toán. Bài viết dưới đây sẽ hướng dẫn chi tiết về cách hạch toán thuế môn bài chi tiết giúp doanh nghiệp và cá nhân kinh doanh thuận lợi khi ghi sổ kế toán, tránh rủi ro khi kiểm toán hay quyết toán thuế.

1. Căn cứ pháp lý và đối tượng áp dụng

1.1. Thuế môn bài là gì?

Thuế môn bài hay còn gọi là lệ phí môn bài là một loại thuế trực thu do cá nhân, hộ kinh doanh, tổ chức sản xuất kinh doanh hàng hoá, dịch vụ thực hiện nghĩa vụ nộp hàng năm dựa trên cơ sở là vốn đầu tư hoặc vốn điều lệ, doanh thu cho cơ quan quản lý thuế trực tiếp .

Thuế môn bài là một trong những nghĩa vụ thuế đầu tiên mà doanh nghiệp, tổ chức hoặc cá nhân kinh doanh cần thực hiện khi bắt đầu hoạt động sản xuất, kinh doanh tại Việt Nam.

1.2. Đối tượng áp dụng thuế môn bài

Theo Nghị định 139/2016/NĐ-CP (về lệ phí môn bài) quy định nhóm đối tượng phải nộp: bao gồm doanh nghiệp, tổ chức, hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh, chi nhánh/địa điểm kinh doanh, văn phòng đại diện…

Tuy nhiên, tại Điều 10, Nghị quyết 198/2025/QH15 về hỗ trợ thuế, phí, lệ phí có quy định chấm dứt việc thu, nộp lệ phí môn bài từ ngày 01/01/2026. Do đó, việc hạch toán thuế môn bài chỉ áp dụng cho kỳ kế toán trước ngày này.

1.3. Căn cứ pháp lý hạch toán thuế môn bài

Về kế toán, việc hạch toán lệ phí môn bài được thực hiện theo chế độ kế toán tùy theo từng doanh nghiệp như sau: 

- Đối với doanh nghiệp nói chung: hạch toán theo Thông tư 200/2014/TT-BTC áp dụng đến hết ngày 31/12/2025. Theo Thông tư Điều 10, 99/2025/TT-BTC chính thức bỏ thuế môn bài áp dụng kể từ ngày 01/01/2026.

- Đối với doanh nghiệp vừa và nhỏ: Áp dụng hạch toán theo Thông tư 133/2016/TT-BTC (được sửa đổi, bổ sung bởi Thông tư 46/2025/TT-BTC). 

- Các đơn vị, cá nhân thực hiện kê khai nộp lệ phí sử dụng mẫu tờ khai (mẫu 01/LPMB) quy định tại Thông tư 80/2021/TT-BTC khi khai lệ phí môn bài.

Với căn cứ này, bất kỳ doanh nghiệp, tổ chức hay cá nhân kinh doanh nào thuộc diện phải nộp lệ phí môn bài đều cần thực hiện hạch toán theo đúng hướng dẫn khi kê khai và khi nộp tiền.

2. Cách hạch toán thuế môn bài

Tùy theo doanh nghiệp áp dụng chế độ kế toán nào, cách ghi sổ có thể khác nhau. Trường hợp doanh nghiệp áp dụng theo Thông tư 200/2014/TT-BTC hạch toán thuế môn bài như sau:

- Khi phát sinh nghĩa vụ lệ phí môn bài (sau khi nộp tờ khai):

+ Nợ TK 6425 (Thuế, phí và lệ phí) / Có TK 3338 (Các loại thuế khác — chi tiết 33382).

- Khi thực tế nộp tiền vào ngân sách Nhà nước:

+ Nợ TK 3338 / Có TK 111 hoặc 112 (Tiền mặt hoặc tiền gửi).

Nếu doanh nghiệp áp dụng theo Thông tư 133/2016/TT-BTC (thường là doanh nghiệp nhỏ/ vừa):

- Khi phát sinh nghĩa vụ lệ phí môn bài:

+ Nợ TK 6422 (Chi phí quản lý doanh nghiệp) / Có TK 3338 (chi tiết 33382).

- Khi nộp tiền:

+ Nợ 3338 / Có 111 hoặc 112. 

Trong trường hợp doanh nghiệp bị phạt do nộp lệ phí môn bài chậm (nếu có):

- Khi có quyết định xử phạt:

+ Nợ TK 811 (Chi phí khác) / Có TK 3339 (Phí, lệ phí và các khoản phải nộp Nhà nước).

- Khi doanh nghiệp thực nộp khoản phạt:

+ Nợ TK 3339 / Có TK 111 hoặc 112.

- Cuối kỳ nếu cần kết chuyển chi phí:

+ Nợ TK 911 / Có TK 811.

Việc hạch toán đúng giúp doanh nghiệp ghi nhận chi phí hợp lý, minh bạch trong sổ sách kế toán và đủ căn cứ khi quyết toán thuế, kiểm toán hoặc kiểm tra từ cơ quan thuế.

3. Một số lưu ý quan trọng khi hạch toán

Để việc hạch toán thuế môn bài được chính xác và tránh các rủi ro về pháp lý và tài chính, khi hạch toán cần đặc biệt lưu ý:

- Trước khi hạch toán, cần xác định rõ doanh nghiệp áp dụng chế độ kế toán nào (Thông tư 200 hay Thông tư 133) để dùng đúng tài khoản.

- Phải kê khai lệ phí môn bài theo tờ khai mẫu 01/LPMB trước nếu kê khai sai, có thể dẫn tới việc ghi sổ sai. 

- Nếu doanh nghiệp thành lập mới trong năm, hoặc chi nhánh/ văn phòng đại diện cần lưu ý thời điểm thành lập để xác định mức lệ phí môn bài phù hợp (theo vốn điều lệ, loại hình, chi nhánh hay trụ sở chính…). 

- Trong trường hợp phí môn bài bị nộp chậm hoặc doanh nghiệp bị phạt, cần hạch toán cả chi phí phạt để đảm bảo sổ sách đầy đủ và tránh rủi ro khi kiểm tra kế toán- thuế.

- Chỉ hạch toán thuế môn bài của kỳ kế toán trước ngày 01/01/2026.

Khi hạch toán thuế môn bài cần phải cẩn trọng, nếu ghi nhầm số liệu, áp dụng sai chế độ kế toán có thể dẫn đến chi phí không được chấp nhận khi quyết toán thuế, bị phạt do kê khai, ghi sổ không đúng.

Việc thực hiện đầy đủ, chính xác giúp đảm bảo minh bạch sổ sách, tuân thủ pháp luật đồng thời tránh rủi ro tài chính và pháp lý.

Doanh nghiệp dù lớn hay nhỏ đều cần đặc biệt lưu ý xác định đúng căn cứ pháp luật, áp dụng đúng chế độ kế toán, kê khai đúng tờ khai và hạch toán theo đúng bút toán quy định.

Thu Hương