Hệ thống chính sách thuế thu nhập cá nhân (TNCN) vừa trải qua một cuộc cải cách mang tính lịch sử khi Quốc hội khóa XV chính thức thông qua Luật Thuế thu nhập cá nhân số 109/2025/QH15. Đạo luật mới này không chỉ đơn thuần thay đổi các con số kỹ thuật mà còn tái cấu trúc toàn diện phương thức điều tiết thu nhập, đồng bộ hóa với sự phát triển của nền kinh tế số và giảm bớt áp lực tài chính cho đại bộ phận người nộp thuế. Để giúp các doanh nghiệp, tổ chức và cá nhân chủ động xây dựng kế hoạch tài chính phù hợp, bài viết dưới đây sẽ phân tích chuyên sâu 7 nội dung chính đáng chú ý nhất của Luật số 109/2025/QH15.

1. Thay thế Biểu thuế lũy tiến từ 7 bậc áp dụng biểu thuế lỹ tiến 5 bậc

Luật số 109/2025/QH15 (Luật Thuế TNCN 2025) đã điều chỉnh Biểu thuế lũy tiến từng phần áp dụng đối với cá nhân cư trú có thu nhập từ tiền lương, tiền công theo hướng giảm số bậc thuế từ 7 bậc thành 5 bậc và nới rộng khoảng cách giữa các bậc.

Cụ thể, tại Điều 9, Luật thuế Thu nhập cá nhân quy định Biểu thuế luỹ tiến từng phần được 5 bậc mới như sau:

Sự thay đổi này giúp nới rộng khoảng cách giữa các bậc thuế, trực tiếp mang lại lợi ích lớn cho nhóm lao động có thu nhập trung bình và chuyên gia cấp trung.

2. Tăng mức giảm trừ gia cảnh, sửa đổi giảm trừ đối với các khoản đóng góp từ thiện, nhân đạo và các khoản giảm trừ khác

Luật Thuế thu nhập cá nhân số 109/2025/QH15 đã chính thức nâng mức giảm trừ gia cảnh, cụ thể tại Điều 10 quy định: 

- Mức giảm trừ đối với người nộp thuế: 15,5 triệu đồng/tháng (tương đương 186 triệu đồng/năm).

- Mức giảm trừ đối với mỗi người phụ thuộc: 6,2 triệu đồng/tháng.

Đối với cá nhân không có người phụ thuộc sẽ chỉ bắt đầu phải nộp thuế TNCN khi tổng thu nhập chịu thuế vượt ngưỡng 17,3 triệu đồng/tháng (sau khi đã tính trừ các khoản bảo hiểm bắt buộc 10,5%).

Bên cạnh đó, Luật này cũng sửa đổi, hoàn thiện phạm vi xác định các khoản đóng góp từ thiện, nhân đạo được giảm trừ cho phù hợp với thực tế.

Bổ sung thêm các khoản giảm trừ trước khi tính thuế đối với khoản chi phí cho y tế, giáo dục để thực hiện các Nghị quyết quan trọng của Bộ Chính trị (Nghị quyết số 71-NQ/TW về giáo dục và đào tạo; Nghị quyết số 72-NQ/TW về bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân).

3. Nâng ngưỡng doanh thu không phải nộp thuế đối với hộ, cá nhân kinh doanh

Theo Khoản 1, Điều 7 Luật Thuế thu nhập cá nhân số 109/2025/QH15 quy định cá nhân cư trú có hoạt động sản xuất, kinh doanh có mức doanh thu năm từ 500 triệu đồng trở xuống  (trước đó là 200 triệu đồng/năm) thì không phải nộp thuế TNCN.

Tuy nhiên, hiện nay quy định này đã được Chính phủ linh hoạt điều chỉnh theo bối cảnh thị trường. Cụ thể, tại Điều 1, Luật số 09/2026/QH16 đã sửa đổi, bổ sung Khoản 1, Điều 7, Luật Thuế thu nhập cá nhân 2025. Theo đó, từ kỳ tình thuế năm 2026 cá nhân kinh doanh, hộ kinh doanh có mức doanh thu năm từ 1 tỷ đồng trở xuống không phải nộp thuế TNCN (đồng thời cũng thuộc diện không chịu thuế GTGT).

4. Hướng dẫn phương pháp tính thuế mới cho hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh

Đối với hộ, cá nhân kinh doanh có doanh thu trên ngưỡng chịu thuế TNCN (1 tỷ đồng/năm) đến 3 tỷ đồng/năm, Luật số 109/2025/QH15 bổ sung một cơ chế đặc biệt: Người nộp thuế được quyền lựa chọn giữa tính thuế theo tỷ lệ trên thu nhập hoặc tính thuế trên doanh thu.

Cụ thể:

Tính thuế TNCN theo thu nhập:

Trong đó: Thu nhập tính thuế được xác định bằng doanh thu của hàng hóa, dịch vụ bán ra trừ (-) đi chi phí liên quan đến hoạt động sản xuất, kinh doanh trong kỳ tính thuế.

Tính thuế TNCN theo doanh thu:

Trong đó: Doanh thu tính thuế được xác định bằng phần doanh thu vượt trên mức quy định phải nộp thuế (vượt trên 1 tỷ).

5. Chính thức đưa tài sản số và vàng miếng vào diện chịu thuế

Để bắt kịp xu hướng phát triển kinh tế công nghệ và tăng cường quản lý thị trường kim loại quý, tại Khoản 10, Điều 3, Luật số 109/2025/QH15 đã mở rộng danh mục "Thu nhập khác" thuộc diện chịu thuế bao gồm: 

- Thu nhập từ chuyển nhượng tài sản số (bao gồm tài sản ảo, tài sản mã hóa);

- Thu nhập từ chuyển nhượng vàng miếng.

- Thu nhập từ chuyển nhượng kết quả giảm phát thải khí nhà kính (tín chỉ carbon); 

- Thu nhập từ chuyển nhượng tên miền Internet quốc gia ".vn"; 

- Thu nhập từ chuyển nhượng biển số xe trúng đấu giá.

6. Thay đổi ngưỡng tính thuế đối với các khoản thu nhập theo từng lần phát sinh

Luật mới đã nâng ngưỡng miễn thuế TNCN từ 10 triệu đồng lên 20 triệu đồng cho mỗi lần phát sinh từ 1/7/2026 đối với các khoản thu nhập vãng lai có tính chất không thường xuyên như thu nhập từ trúng thưởng, bản quyền, nhượng quyền thương mại, nhận thừa kế hoặc quà tặng.

Thay đổi mới này giúp giảm bớt thủ tục kê khai nhỏ lẻ cho người dân và tối ưu chi phí quản lý hành chính của cơ quan thuế. Ngoài ra, nâng ngưỡng miễn thuế TNCN phần nào giảm bớt áp lực tài chính đối với cá nhân có thu nhập thấp, giúp họ ổn định hơn trong cuộc sống.

7. Điều chỉnh ngưỡng thu nhập để xác định thu nhập tính thuế đối với một số khoản thu nhập

Điều chỉnh ngưỡng thu nhập để xác định thu nhập tính thuế đối với một số khoản thu nhập như: 

- Thu nhập từ trúng thưởng, 

- Thu nhập từ bản quyền, 

- Thu nhập từ nhượng quyền thương mại, 

- Thu nhập từ nhận thừa kế, quà tặng từ 10 triệu đồng lên 20 triệu đồng.

Luật số 109/2025/QH15 bổ sung thêm các điều khoản miễn thuế TNCN đối với:

- Thu nhập từ hoạt động khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia của các chuyên gia đầu ngành. 

- Thu nhập của các cá nhân trực tiếp tham gia vào chuỗi cung ứng, vận hành các dự án phát triển bền vững và phục hồi sinh thái được Nhà nước phê duyệt.

Luật Thuế thu nhập cá nhân số 109/2025/QH15 được ban hành trong bối cảnh mới, phù hợp hơn với tình hình kinh tế - xã hội, hướng tới việc cân bằng giữa nguồn thu ngân sách và an sinh xã hội.

Có thể thấy, việc tinh giản bậc thuế, tăng mức giảm trừ gia cảnh cùng với việc bao quát các nguồn thu mới như tài sản số, vàng miếng giúp tạo ra một môi trường kinh doanh minh bạch và công bằng.

Doanh nghiệp và người nộp thuế cần chủ động nắm bắt những nội dung cốt lõi, quan trọng để thực hiện nghĩa vụ thuế theo quy định của pháp luật.

Thu Hương.